റാഞ്ചി, 2026 ജൂലൈ 3-

കസ്റ്റഡി മരണം, കാണാതാകൽ, കസ്റ്റഡിയിലെ ബലാത്സംഗം എന്നീ ഗുരുതര കേസുകളിൽ നിർബന്ധിത ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണം ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ (NHRC) പുതിയ സർക്കുലറിനെതിരെ ഝാർഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതിയിൽ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി. കമ്മീഷൻ 2024 മെയ് 14-ന് പുറപ്പെടുവിച്ച പുതിയ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനായ എം.ഡി. മുംതാസ് അൻസാരിയാണ് കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. ഹർജിക്കാരന് വേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ ഷദാബ് അൻസാരി ഹാജരായി.

2020-ലെ നിർബന്ധിത ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണ ഉത്തരവ് പിൻവലിച്ചതാണ് തർക്കവിഷയം

കസ്റ്റഡി മരണങ്ങളിലും സമാനമായ അതിക്രമങ്ങളിലും ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണം നിർബന്ധമാക്കിക്കൊണ്ട് 2020 സെപ്റ്റംബർ 4-നാണ് ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മുൻപ് മാർഗനിർദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ, രാജ്യത്ത് ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിത (BNSS) നിലവിൽ വന്നതോടെ ഈ ഉത്തരവിന് പ്രസക്തിയില്ലാതായെന്നും അതിനാൽ ഇത് പിൻവലിക്കുകയാണെന്നും 2024 മെയ് 14-ലെ പുതിയ സർക്കുലറിലൂടെ കമ്മീഷൻ വ്യക്തമാക്കി. കമ്മീഷന്റെ ഈ വിവാദ നയവ്യതിയാനമാണ് ഹർജിയിലൂടെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.

ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അന്വേഷണം ഒഴിവാക്കാനാവില്ല

ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 194(4), 196(2) എന്നീ വകുപ്പുകൾ ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിച്ചുവെന്നാണ് ഹർജിയിലെ പ്രധാന വാദം. ഇൻക്വസ്റ്റ് നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്ട്രേറ്റിന് അധികാരം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ, കസ്റ്റഡി മരണങ്ങളിലെ ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അന്വേഷണ ചുമതല ഇല്ലാതാകുന്നില്ലെന്ന് ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇത്തരം കേസുകളിൽ ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണം ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് നിയമപരമായ അനിവാര്യതയാണെന്നും അതിന്റെ ഗൗരവം ലഘൂകരിക്കാൻ കമ്മീഷന് അധികാരമില്ലെന്നും അഭിഭാഷകൻ ഷദാബ് അൻസാരി വാദിച്ചു.

‘മുംതാസ് അൻസാരി’ കേസ് വിധി നടപ്പാക്കണമെന്ന് ആവശ്യം

‘എം.ഡി. മുംതാസ് അൻസാരി വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഝാർഖണ്ഡ്’ കേസിൽ ഝാർഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച സമീപകാല വിധിന്യായം പുതിയ മാർഗനിർദേശങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാനമാക്കണമെന്നും ഹർജിയിൽ ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. ബി.എൻ.എസ്.എസ് 196(2) വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള അന്വേഷണം ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് തന്നെ നിർവഹിക്കണമെന്നും എക്സിക്യൂട്ടീവ് മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അന്വേഷണം ഇതിന് പകരമാവില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി ആ വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കിയതായി ഹർജിക്കാരൻ ബോധിപ്പിച്ചു. ഇതിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ എൻ.എച്ച്.ആർ.സി പുതിയ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കണമെന്നാണ് ആവശ്യം.

ഇരകളുടെ കുടുംബങ്ങളുടെ സുരക്ഷയും നിയമസാധുതയും

ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷന്റെ പുതിയ സർക്കുലർ നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, കസ്റ്റഡി അതിക്രമങ്ങൾക്ക് ഇരയാകുന്നവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നിഷ്പക്ഷമായ ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണത്തിലൂടെ ലഭിക്കേണ്ട നിയമപരിരക്ഷയും നീതിയും നഷ്ടമാകുമെന്ന് ഹർജിയിൽ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. പുതിയ നിയമസംഹിതയിലെ വകുപ്പുകളുടെ വ്യാഖ്യാനത്തെയും കസ്റ്റഡി മരണങ്ങളിലെ സുതാര്യതയെയും ഈ ഉത്തരവ് ദോഷകരമായി ബാധിക്കും. നിലവിൽ കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കുന്ന ഈ ഹർജിയിൽ അന്തിമ വിധി വന്നിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഹർജി അനുവദിക്കപ്പെട്ടാൽ 2024-ലെ സർക്കുലർ റദ്ദാക്കപ്പെടുകയും ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണം വീണ്ടും രാജ്യത്ത് നിർബന്ധിതമാകുകയും ചെയ്യും.