ഒറ്റ എൻജിനിൽ തൂങ്ങിയ രണ്ടു ജീവൻ
ആംസ്ട്രോങും ആൽഡ്രിനും ചന്ദ്രനിൽ ഏകദേശം 21 മണിക്കൂറും 36 മിനിറ്റും ചെലവഴിച്ചു. ഇനി മടങ്ങാനുള്ള സമയം. ഈഗിളിന്റെ താഴത്തെ ഭാഗം ചന്ദ്രനിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് മുകളിലെ ഭാഗം ഒറ്റ എൻജിന്റെ സഹായത്തോടെ പറന്നുയരണം. ആ എൻജിന് പകരം മറ്റൊന്നില്ല. അത് പ്രവർത്തിച്ചില്ലെങ്കിൽ രക്ഷപ്പെടാൻ വഴിയുമില്ല.
ഇരുവരും എൻജിൻ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു. ഈഗിളിന്റെ മുകൾഭാഗം ചന്ദ്രന്റെ മണ്ണിൽനിന്ന് ഉയർന്നു.

ചന്ദ്രന്റെ മുകളിൽ വീണ്ടും കൂടിച്ചേരൽ
ഈഗിൾ ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തി കൊളംബിയയെ കണ്ടെത്തി. ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങളുടെ കൂടിച്ചേരലിനെക്കുറിച്ച് ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ആൽഡ്രിന്റെ അറിവും കോളിൻസിന്റെ പരിശീലനവും ഈ ഘട്ടത്തിൽ നിർണായകമായി.

കോളിൻസ് കൊളംബിയയിൽനിന്ന് ഈഗിളിന്റെ ചിത്രം പകർത്തി. പിന്നിൽ ചന്ദ്രൻ, അകലെ ഭൂമി, അതിനിടയിൽ ആംസ്ട്രോങിനെയും ആൽഡ്രിനെയും വഹിച്ച ഈഗിൾ. ചിത്രം പകർത്തിയ കോളിൻസ് ഒഴികെയുള്ള ഭൂമിയിലെ മുഴുവൻ മനുഷ്യരും ആ ചിത്രത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.
വീണ്ടും ഒരുമിച്ച് മൂന്ന് യാത്രികർ
രണ്ട് പേടകങ്ങളും വിജയകരമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. ആംസ്ട്രോങും ആൽഡ്രിനും ചന്ദ്രനിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ച ഏകദേശം 21.5 കിലോഗ്രാം പാറയും മണ്ണുമായി കൊളംബിയയിലേക്കു മാറി. ഈഗിളിന്റെ മുകൾഭാഗവും ഉപേക്ഷിച്ചു. വീണ്ടും മൂവരും ഒരേ പേടകത്തിൽ.
തീച്ചൂടിലൂടെ ഭൂമിയിലേക്ക്
ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കുള്ള എൻജിൻ പ്രവർത്തനം വിജയിച്ചു. മൂന്നുദിവസത്തെ മടക്കയാത്ര ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ അപകടം അവസാനിച്ചിരുന്നില്ല.
മണിക്കൂറിൽ ഏകദേശം 40,000 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിലാണ് പേടകം ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്കു കടക്കേണ്ടത്. പ്രവേശനകോണിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസമുണ്ടായാലും പേടകം കത്തിപ്പോകുകയോ അന്തരീക്ഷത്തിൽ തട്ടി തിരിച്ചുപോകുകയോ ചെയ്യാമായിരുന്നു.
പസഫിക്കിൽ സുരക്ഷിത മടക്കം
1969 ജൂലൈ 24-ന് കൊളംബിയ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്കു കടന്നു. ചൂട് പ്രതിരോധകവചത്തിനു പുറത്ത് തീജ്വാലകൾ ഉയർന്നു. ഏതാനും മിനിറ്റ് റേഡിയോബന്ധം മുറിഞ്ഞു. തുടർന്ന് പാരച്യൂട്ടുകൾ തുറന്നു.
പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ കൊളംബിയ സുരക്ഷിതമായി പതിച്ചു. ജൂലൈ 16-ന് ആരംഭിച്ച എട്ടുദിവസത്തെ യാത്ര അവസാനിച്ചു. മനുഷ്യൻ ചന്ദ്രനിലിറങ്ങി; സുരക്ഷിതമായി ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

ചന്ദ്രനിൽനിന്ന് നേരെ ക്വാറന്റീനിലേക്ക്
ചന്ദ്രനിൽ അപകടകരമായ സൂക്ഷ്മജീവികൾ ഉണ്ടാകാമെന്ന ആശങ്ക അന്ന് നിലനിന്നിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് യാത്രികർ സംരക്ഷണവസ്ത്രം ധരിച്ചാണ് പുറത്തിറങ്ങിയത്. അവരെ പ്രത്യേക മൊബൈൽ ക്വാറന്റീൻ കേന്ദ്രത്തിലേക്കു മാറ്റി. മൊത്തം 21 ദിവസത്തെ നിരീക്ഷണത്തിനുശേഷമാണ് പുറത്തുവന്നത്.
പ്രശസ്തിയിൽനിന്ന് മാറിനിന്ന ആംസ്ട്രോങ്
NASA വിട്ടശേഷം നീൽ ആംസ്ട്രോങ് സിൻസിനാറ്റി സർവകലാശാലയിൽ എയറോസ്പേസ് എൻജിനിയറിങ് അധ്യാപകനായി. ചന്ദ്രനിലെ ആദ്യ ചുവടിനെ സ്വന്തം നേട്ടമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനമായാണ് ദൗത്യത്തെ കണ്ടത്. 2012 ഓഗസ്റ്റ് 25-ന് 82-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു.
ഇരുട്ടിൽനിന്ന് തിരിച്ചുവന്ന ബസ് ആൽഡ്രിൻ
മടക്കത്തിനുശേഷം ബസ് ആൽഡ്രിന് ജീവിതം അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. വിഷാദവും മദ്യാസക്തിയും നേരിട്ട കാര്യം അദ്ദേഹം തുറന്നുപറഞ്ഞു. ചികിത്സയിലൂടെ അതിൽനിന്ന് മുക്തനായി. പിന്നീട് ചൊവ്വയിലേക്കുള്ള മനുഷ്യദൗത്യങ്ങളുടെ ശക്തനായ വക്താവായി.
ചന്ദ്രനിലിറങ്ങാത്ത മൂന്നാമന്റെ അഭിമാനം
മൈക്കിൾ കോളിൻസ് NASAയിൽനിന്ന് വിരമിച്ചശേഷം നാഷണൽ എയർ ആൻഡ് സ്പേസ് മ്യൂസിയത്തിന്റെ ആദ്യ ഡയറക്ടറായി. അപ്പോളോ 11 യാത്രയെക്കുറിച്ച് Carrying the Fire എന്ന ആത്മകഥ എഴുതി. ചന്ദ്രനിൽ ഇറങ്ങാത്തതിൽ നിരാശയുണ്ടായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യത്തിന്, ദൗത്യത്തിലെ സ്വന്തം പങ്കിൽ പൂർണ സംതൃപ്തനാണെന്നായിരുന്നു മറുപടി. 2021 ഏപ്രിൽ 28-ന് 90-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു.
കാലം മായ്ക്കാത്ത കാലടികൾ
അപ്പോളോ 11 ഒരാളുടെ മാത്രം വിജയമായിരുന്നില്ല. ചന്ദ്രനിൽ ആദ്യം കാലുവച്ചത് ആംസ്ട്രോങ്. പിന്നാലെ നടന്നത് ആൽഡ്രിൻ. ഇരുവരെയും തിരികെ സ്വീകരിക്കാൻ ചന്ദ്രനെ വലംവച്ചത് കോളിൻസ്. അവരെ അവിടെ എത്തിച്ചത് ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ അധ്വാനവും അറിവും ധൈര്യവുമായിരുന്നു.
ചന്ദ്രന്റെ ശാന്തതയുടെ കടലിൽ ആ കാലടികൾ ഇന്നും ഉണ്ടാകാം. അവ മായ്ക്കാൻ അവിടെ കാറ്റോ മഴയോ ഇല്ല. എന്നാൽ അപ്പോളോ 11 അവശേഷിപ്പിച്ച ഏറ്റവും വലിയ അടയാളം ചന്ദ്രനിലല്ല—അസാധ്യമെന്നു കരുതിയതിനെ കൂട്ടായ പരിശ്രമത്തിലൂടെ സാധ്യമാക്കാമെന്ന മനുഷ്യന്റെ വിശ്വാസത്തിലാണ്.